درباره دشتک

درباره دشتک
دشتک شهری  در شهرستان اردل در استان چهارمحال و بختیاری است. که در فاصله ۹۲ کیلومتری جنوب غربی شهرکرد در مسیر شهرکرد – مسجد سلیمان واقع شده است.این شهر  با جمعیت بیش از۶۰۰۰ نفر ساکن در میان کوهای میانی زاکرس قرار گرفته است که بعلت ارتفاع بالا از سطح دریا  زمستان های پر برف و تابستان های معتدل دارد.ددشتک زادگاه پدری پژمان بختیاری از شاعران نامی کشور می‌باشد. زبان مردم لری بختیاری بوده و اهالی شهر از دو شاخه اصلی ایل بختیاری یعنی ۷لنگ و ۴ لنگ متشکل گردیده‌اند.

تاریخ دشتک

گفتاراول: موقعیت طبیعی و جغرافیایی

 

مقدمه

    منطقه دشتک، در استان چهارمحال بختیاری و در ۸۵ کیلومتری غرب مرکز استان واقع است. روستای دشتک۱ در دامان رشته کوه های بلند منتهی به «زردکوه بختیاری» و در کنار شعبه های اصلی «رود کارون» و در میان دشتی که کوه ها و تپه های بزرگ و کوچک آن را در برگرفته اند، جای دارد. از شمال و شمال غرب با شهرستان های فارسان و کوهرنگ، از شرق و جنوب شرقی با شهرستان اردل و منطقه دیناران و از غرب با منطقه بازفت و دوآب صمصامی و نهایتا با گذر از جاده کوهستانی با خوزستان همجواری دارد.۲

DASHTAK_location_map

۱ـ وجه تسمیه:

     دشتک به معنای دشت کوچک و سرسبز است. در فرهنگ فارسی معین در تعریف واژه «دشت» این گونه آمده است: «دشت، زمین پهناور و هموار است(صحرا) زمینی که به هیچ وجه چین نخورده، یا زمینی که به وسیله مواد رسوبی رودها و سیلاب ها به وجود آمده است، این گونه اراضی برای سکونت انسان در صورت اعتلال آب و هوا بسیار مناسب است. صحرا و بیابان: معمولا دشت را برای زمین همواری که سرسبز است و پر آب و علف باشد بکار می برند و بیابان را برای زمینی بی آب و علف و لم یزرع می گویند»۳

    بنابراین دشتک با «ک» تصغیر به معنی دشت کوچک است و چون روستای دشتک در مکان نسبتاَ شیب داری بنا شده بود که در مقابل آن دشت هموار و سرسبزی قرار داشت به این دلیل آن را دشتک نامیده اند. دشتی که کوه ها و تپه ها آن را احاطه کرده اند.

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ـ دشتک تا اواخر سال ۱۳۹۱ روستا بود و در دی ماه ۱۳۹۱ با تصویب  در هیات دولت به شهر تبدیل گردید و در تاریخ ششم فروردین ۱۳۹۲ شهرداری دشتک افتتاح شد.

۲ـ در بررسی موقعیت جغرافیایی دشتک جایگاه تاریخی این منطقه که قرن ها با مرکزیت دشتک مطرح بود، در نظر گرفته شده است. نه بر اساس تقسیمات کشوری فعلی که متغیر و تابع تصمیمات مقطعی است.

۳ـ محمد معین، فرهنگ فارسی معین، جلد دوم چاپ بیست و دوم تهران، انتشارات امیر کبیر، ۱۳۸۴، ص ۱۵۳۶، (فرهنگ فارسی متوسط)، ص

 ۲ـ همسایگان دشتک:

     در قسمت شمالی دشتک روستای تاریخی «سرپیر» و امامزاده حلیمه خاتون(خاتون حلب) واقع است.. در سمت شرق دشتک روستاهای: «نی سیاق، کوران آباد، یوسف آباد، دهنونده» و در قسمت جنوب غربی آن در محل «چات دشتک، روستای افسرآباد» واقع است. منطقه دشتک همچنین محل ییلاقی جمعیت بسیار زیادی از «عشایر بختیاری» در دامنه های شمال و جنوب آن بوده است که تعداد آنان با تغییر سبک زندگی به مقدار قابل توجهی کاهش یافته است.

    در سمت غرب بعد از پل دشتک روستاهای بخش دوآب صمصامی شامل: «سیف آباد، دزک علیا و سفلی، صفا آباد، فخرآباد، صمصامی، بهمن آباد، سیاوش آباد و…» ودر فاصله شش کیلومتری شرق دشتک به بعد، روستاهای «آلیکوه، زرمیتان، قلعه درویش، حسین آباد، قلعه رشید، شکرآباد، و رستم آباد» واقع شده اند.

 ۳ـ آب و هوای منطقه:

     آب و هوای این منطقه به دلیل واقع شدن در ناحیه کوهستانی مرتفع و سردسیر و همچنین مجاورت با رشته کوه بلند زردکوه و گردنه معروف چری در زمستانها نسبتا سرد و پر برف است.۱در فصل زمستان دمای هوا گاهی به بیش از ۲۰ درجه زیر صفر می رسد. مقدار بارش در فصل زمستان و بهار در این منطقه زیاد بوده و برخی ارتفاعات آن در طول سال به صورت دائمی پوشیده از برف و یخ است. آب و هوای این منطقه در سایر فصول سال، تقریبا معتدل می باشد. سردترین ماه سال، دی ماه و گرم ترین ماه، تیرماه تا اواسط مردادماه است. زمستانهای دشتک در حالی کوه ها و تپه ها پوشیده از برف است، دیدنی و تماشایی و تابستانهای آن مطبوع و دلنشین است. پائیزانش نه غم انگیز! که دل انگیز و بهارانش سرسبز و خرم با چشم اندازهای بسیار زیبا است

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ـ   استان چهارمحال و بختیاری با مساحت ۱۶۵۳۲ کیلومتر مربع بین ۳۱ درجه و ۹ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۴۸ دقیقه عرض شمالی و نیز ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۲۵ دقیقه طول شرقی قرار دارد. این استان در بخش مرکزی کوههای زاگرس بین پیش کوههای داخل و استان اصفهان واقع شده است. از شمال و شرق به استان اصفهان، از غرب به استان خوزستان، از جنوب به کهکیلویه و بویر احمد و از شمال غرب به استان لرستان محدود است.  به علت ماهیت کوهستانی مرتفع، که درمسیر بادهای مرطوب سیستمهای مدیترانه‌ای قرار داشته و موجب صعود و تخلیه بار این سامانه‌ها می‌گردد، این استان دارای بارش نسبتاً مناسب می باشد. غالبا در مناطق مرتفع نوع بارش به صورت برف می‌باشد و وجود ارتفاعات پوشیده از برف یکی از ویژگیهای اقلیمی این استان است.(هواشناسی استان)

 ۴ـ کوه های منطقه دشتک:

  دشتک در ناحیه کوهستانی  و در امتداد رشته کوههای زاگرس میانی واقع است. کوه های بلندی اطراف منطقه دشتک را فرا گرفته اند. در شمال دشتک همجوار با شهرستان فارسان، رشته کوه معروف به «زر اَو/ زرّآب»۱ با ارتفاع ۳۶۳۲ متر ، در شمال غربی کوه بلند «احمدلیوه»۲۳۶۲۱ متر،  و کوه «قیصری»۳ ۳۲۸۷ متر و در منطقه شمال شرقی دشتک کوه های معروف به«سالدارون»۴، ۳۳۶۰ متر از سطح دریا واقع اند.

   در جنوب دشتک رشته کوه هایی که همچون دیواری بلند و مستحکم به نظر می آیند، جای دارند. رشته کوه «هفت کرتون»۵، با ارتفاع ۲۶۷۰ متر  و در سمت جنوب غربی به طرف دوآب صمصامی، کوه «میلی»۶ با ارتفاع ۳۹۰۳ متر  و «روغنی»۷ و… قرار دارند. امتداد رشته کوه های شمال غربی دشتک با فاصله چندین کیلومتر به طرف بازفت به زردکوه منتهی می شود. ارتفاع بلندترین قله «زردکوه»۸ در بازفت، ۴۲۲۵ متر  و قله کوه «چری»۹، ۴۰۷۵ متر از سطح دریاست.۱۰

    در سمت شمال و شمال شرقی دشتک کوه های دیگری با نام های «دو رو»، «زرد بزرگ و زرد کوچک»، «زرد خسروی» و کوه های مشرف بر دره شور و در غرب آن کوه های مشرف بر دره گرم واقع اند. دو دره زیبا معروف به «دره گرم» در غرب دشتک و «دره سور» (شور) در شرق دشتک مرز طبیعی خاصی را در دو سمت دشتک پدید آورده اند. دره شور دارای معدن و گنبد های نمکی است و آب شور در امتداد آن جاری است.

۵ـ رودخانه ها

     دو شاخه از سرچشمه های رود کارون از سمت غرب و جنوب دشتک عبور می کنند، که از دامنه های زردکوه و دیگر کوههای پربرف منطقه سرچشمه می گیرند. شاخه ای که از دامنه های زردکوه سرازیر می شود، وارد دره گرم دشتک شده و پس از عبور از آن با رودی که از سمت دوآب صمصامی می آید، درهم می آمیزد و نهایتا با عبور از شهرستان اردل، به همراه شاخه های دیگر به رودخانه کارون در خوزستان می پیوندد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 zarrab.       ۲_ahmadliveh.          ۳_ qeysari.           ۴_ saldarun.  ۱

۵_ haftkartun.      ۶_ mili.      ۷_ ruqani.      ۸_zardkuh.     ۹_ chari.

    ۱۰ـ فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح ،جلد دوم، چاپ اول، تهران، انتشارات سازمان جغرافیایی، ۱۳۷۹، صص(۴۴۰-۴۳۸ -۴۲۸ – ۴۲۴ – ۴۱۷)

۶ـ پوشش گیاهی منطقه:

 در دامان کوه های بلند اطراف دشتک، پوشش طبیعی خاص و سرشار از گونه های مختلف گیاهی به چشم می خورد. در دوران گذشته گونه های گیاهی دارویی و خوراکی بسیار متنوع تر و سراسر منطقه را پوشانده بود. اما با بهره برداری بی رویه و اقدامات سود جویان و در مواردی ناآگاهی فرهنگی و زیست محیطی باعث گردید تا بخش زیادی از آنها در معرض نابودی قرار گیرند. برداشت بی رویه از منابع طبیعی و گیاهان خوراکی و دارویی، جفایی در حق نسل های حال و آینده و نابودی سرمایه های طبیعی است و خسارتهای فراوان دیگر را در پی خواهد داشت.

۷ـ گونه های گیاهی وحشی:

    انواع گیاهان دارویی و خوراکی (با تاکید بر نام محلی): «گون(گینه)، انجیر وحشی، زالزالک(سیسته)، کنگر، آویشن(اورشم بلی)، جاز، تره کوهی، سیرسبز، موسیر، پونه، نعنا کوهی، چز کوهی، ترشک، ریواس، سماق(تُتُم)،رازیانه، خاکشیر، و گونه هایی با نام محلی: کاردیم، لُپو، لَوِه، ناروندول، فِداله، بَکلو،، شَنگ، مُچه، گل دوا، گل اَورونه، اسطو خودوس،جوشیر، بابونه، گل برنجاس و..» و در گذشته: «کرفس، قارچ، بن سور(بُسور)…»  و گل های وحشی شامل: «شقایق صحرایی، یاس وحشی، لاله صحرایی(گل بگریو)، لاله واژگون، سنبل، بنفشه، گل زردی، و…» در این منطقه رویش دارند.

۸ـ گونه های جانوری منطقه:

   صحراها و کوه های و وسیع این منطقه، محل زندگی گونه های جانوری متنوع زیادی بوده است. مانند: «بزکوهی(کل)، قوچ وحشی، خرس، روباه، شغال، گراز وحشی، جوجه تیغی، خرگوش، لاک پشت، گرگ،سمور آبی، یوز پلنگ و…» در روزگارانی دورتر نوعی شیر مشهور به شیر بختیاری نیز در کوهساران این منطقه مشاهده می شد که منقرض شده است.

۹ـ پرندگان وحشی:  

   منطقه دشتک پر از گونه های مختلف پرندگان وحشی بوده است مانند: «کبک، عقاب، کبوتر کوهی، شاهین، پرستو، سار، بلدرچین(کَوپور)، سوزلی قوا(سبز قبا، زنبور خوار)، شانه بسر و دهها گونه ی دیگر.» متاسفانه با شکار بی رویه و در مواردی وحشیانه، بسیاری از گونه های جانوری و پرندگان وحشی مانند کبک بختیاری، در معرض نابودی قرار گرفته اند. باید به این موضوع توجه داشت که اگر در گذشته به دلیل شرایط زندگی شکار نشانه شجاعت و افتخار بود، امروزه شکار کردن به معنای جنایت علیه طبیعت و نابودی سرمایه های طبیعی و ملی است و شکارچی چیزی جز قصاب بی رحم! طبیعت نیست. البته جای خوشحالی است که بسیاری از شکارچیان دوستدار طبیعت و با فرهنگ، از شکار صرف نظر کرده اند و تفنگ خود را صرفا برای تزئین به دیوار آویخته اند، یا در بعضی موارد فقط برای آموزش و تمرین تیراندازی به کار می برند.

۱۰ـ کشاورزی و باغداری:

    کشاورزی در منطقه دشتک به دلیل مشکل کمبود آب در بالادست اغلب به صورت کشت دیم و بیشتر شامل کاشت «گندم، جو، یونجه، شبدر، گاودانه(کِسن)، عدس، نخود، لوبیا و…» بوده است. زمین های این منطقه که در دامنه کوه ها و تپه ها واقع شده اند، اغلب شیب دارند و برای کشاورزی همواره با مشکلاتی روبرو بود. اما شرایط آب و هوایی و نوع خاک این منطقه، برای توسعه باغداری و کشت انواع درختان بسیار مناسب است. دشتک با وجود قرار داشتن در کنار دو شاخه از سرچشمه های رود کارون و چشمه ساران پر آب منطقه، از کمبود آب کافی برای کشاورزی و توسعه باغداری و حتی مشکل آب آشامیدنی رنج می برد!

    ۱۱ـ باغات دشتک:  باغستانهای زیادی در بخش جنوب، غرب و شمال غربی دشتک اغلب با درختان: «گردو، بادام و انگور» وجود دارد. درختان «سیب، زردآلو، هلو، انار، آلبالو، توت، انجیر و..» نیز پرورش داده می شود. باغداری در دشتک به سرعت رو به افزایش است.  در قرون گذشته سراسر این منطقه، پوشیده از درختان خودرو جنگلی و درختان کهنسال فراوان بود که به مرور زمان بخش زیادی از این نوع پوشش جنگلی از بین رفت. در زمانی نه چندان دور، اطراف دشتک را چمنزارهای وسیع و بیشه زار های فراوانی فرا گرفته بود که پر از درختان «سپیدار، کبوده، چنار، بید، نارون و…» بود. آثار کمی از آنها هنوز باقی است. تیشه نادانی عده ای قلیل، زخم محرومیت و نیاز به سوخت، خشکسالی، عدم فرهنگ سازی برای حفظ طبیعت، بی توجهی مسئولین و یا… کدام عامل سبب نابودی منابع طبیعی و درختان سرسبز وحشی و در نهایت به خطر افتادن زندگی بشر است؟.

۱۲ـ دامپروری:

    مراتع و چراگاه های فراوان اطراف دشتک، زمینه مساعدی برای دامداری عشایر و مردم منطقه فراهم کرده بود. دامداری اغلب شامل پرورش گوسفند، گاو و طیور و در مواردی پرورش گونه ای از اسب بختیاری بود. تا چند دهه ی قبل گله های بزرگ گوسفند و گاو در این منطقه پرورش داده می شد که هر صبحگاه با صدای ممتد زنگوله ها و آوای چوپانان از کوچه های قدیمی و خاکی دشتک می گذشته و راهی کوه و صحرا می شدند. فضای دشت ها و کوهها پر از آوای آنان بود و شامگاهان که باز می گشتند زندگی طبیعی روستایی رنگ دیگری می گرفت و رونق می یافت. اما رفته رفته این نوع دامداری کاهش یافته است. در واقع تخریب مراتع و چرای بی موقع  و تغییر سریع سبک زندگی، مجالی برای دامداری سنتی باقی نگذاشت.

    ۱۳ـ تولید عسل: پوشش گیاهی متنوع منطقه و ارتفاعات سرسبز زمینه پرورش زنبور عسل و تولید عسل مرغوب را در این منطقه فراهم کرده است. عسل طبیعی و خالص منطقه دشتک معروف است.

۱۴ـ راه های ارتباطی:

     منطقه دشتک در طول قرن های متمادی، همواره شاهراه ارتباطی کوهستانی ایلات و عشایر مختلف و یکی از مهمترین مسیرهای تاریخی کوچ عشایر بختیاری از خوزستان به سمت چهارمحال بختیاری و بالعکس بوده است. این راههای ارتباطی  به چند دسته تقسیم می شوند:

 الف: مسیر های ارتباطی قدیم(مالرو): در قدیم راه های ارتباطی دشتک به شهرها مناطق همجوار یا استانهای دیگر عمدتا شامل دو مسیر مهم و صعب العبور می شد:

     ـ مسیر کوهستانی دشتک به فارسان، شهرکرد واصفهان: راه کوهستانی مالرو و صعب العبورکه با عبور از گردنه ی «زراَو/زرآب» از دشتک به سمت فارسان به صورت پیاده یا سوار بر اسب و قاطر طی و در زمستان برف گیر و سخت گذر می شد .

     ـ مسیر عشایری دشتک به خوزستان: راه مالرو در کوههای  مرتفع منطقه که از دشتک شروع شده و با عبور از گردنه «چری» و بازفت به مناطق شمالی خوزستان شامل شیمبار، لالی، اندکا، سوسن و مسجدسلیمان و… ختم می شد. حال حاضر در این مسیر در حال حاضر جاده سراسری احداث شده است.

ب: جاده ها:

     ۱ـ جاده دشتک ـ شهرکرد(مسیر قدیم): با عبور از دشتک و روستاهای: آلیکوه، حسین آباد، رستم آباد، کاج، سه راهی اردل و تونل تنگ «درکش ورکش» (که از دوران باستان راه تاریخی معروف به «دزپارت» بود) و از مسیر سه راهی شلمزار و خراجی و یا از مسیر جونقان و فارسان به سمت شهرکرد ادامه می یابد. این جاده در قدیم (قبل از سال ۱۳۷۰ هجری شمسی) از دشتک به سمت اردل امتداد می یافت و با گذشتن از اردل و ناغان و طی مسافت طولانی با گذر از دشت سولقان، گهرو و شلمزار به شهرکرد می رسید.

     ۲ـ جاده ی دشتک – فارسان: که بخشی از جاده ی سراسری اصفهان- شهرکرد ـ خوزستان است. این جاده که  هنوز به بهره برداری نرسیده، از پروژه های مهمی است که بازگشایی آن تحول چشمگیری در منطقه ایجاد خواهد کرد و یکی از جاده های اصلی ارتباطی استان چهارمحال و بختیاری با خوزستان شده  و با احداث تونل دشتک ـ فارسان، این مسیر نزدیک به ۳۰ کیلومتر کوتاه تر خواهد شد. و منطقه دشتک دوباره جایگاه تاریخی خود را باز خواهد یافت.

ب: وضعیت اقتصادی و اجتماعی

۱۵ـ اقتصاد و درآمد:

    در طول قرون گذشته تا اندکی پیش از  از انقلاب اسلامی شغل اصلی مردم این منطقه عمدتا کشاورزی و دامداری بود. و عده ی کمتری نیز به کار های ساختمانی در نقاط دیگر بویژه در خوزستان و کشور کویت مشغول بوده اند. اما در حال حاضر تعداد اندکی در بخش کشاورزی و دامداری اشتغال داشته و تعداد قابل توجهی شاغل در ادارات و نهادهای دولتی هستند و افراد زیادی در مشاغل آزاد، صنایع مختلف، بازار و یا شرکت های بزرگ و کوچک مشغول به کار می باشند.  وضعیت اقتصادی و درآمد مردم دشتک در مقایسه با سایر نقاط مشابه مناسب تر و از وضعیت مالی و اقتصادی نسبتا بهتری برخوردار است. در این منطقه توان بالقوه زیادی برای رشد و توسعه با وجود معادن و منابع مختلف وجود دارد. اما توجه و برنامه ریزی مشخصی برای توسعه آن صورت نگرفت.  وصرفا از گذشته های دور، دو معدن طبیعی نمک در دره شور و معدن شن در چات دشتک نیز مورد بهره برداری سنتی مردم قرار گرفته است.

     بازار دشتک نیز از قدیم الایام بسیار پررونق و معروف بوده و در تمام منطقه محوریت داشته است. البته به دلیل کوتاهی مسئولان مربوطه در رفع مشکلات منطقه از جمله عدم احداث جاده های دسترسی مناسب، کمبود امکانات و کوتاهی در تبدیل آن به بخش و.. دشتک هنوز به رشد و توسعه ای که مورد انتظار و شایسته ی آن بود نرسیده است. که امیدواریم درآینده این محدودیت و اجحاف تاریخی برطرف شود.

۱۶ـ صنایع دستی:

     صنایع دستی عمدتاً شامل: بافت فرش دستباف بختیاری که حاصل دسترنج زنان و دختران روستا در زمان گذشته بود و به درآمد خانوار کمک زیادی می کرد. اکنون بافت این نوع قالی کمتر شده است. این گونه فرش از پشم طبیعی گوسفند و با استفاده از مواد و رنگ های طبیعی که بیشتر از گیاهان به دست می آمد، بافته می شد و بسیار مرغوب و بادوام بود. البته برخی صنایع دستی دیگر نیز رواج داشت.

    ۱۷ـ مذهب، زبان و فرهنگ محلی:

     مذهب مردم این منطقه، همچون دیگر نقاط سرزمین بختیاری، شیعه و پیرو مکتب اهل بیت (علیهم السلام) هستند و عموما از طوایف مختلف قوم بختیاری به شمار می روند.  گویش و لهجه مردم این منطقه «گویش اصیل بختیاری» و با لهجه خاص دشتکی است. که امروزه به فارسی معیار اندکی نزدیک تر شده است. در روستاهای دیگر، با توجه سکونت طوایف مختلف، لهجه های مختلف با تفاوت های اندکی رواج دارد. شایان ذکر است گویش بختیاری ریشه در ایران باستان و زبان پارسی میانه یا پهلوی دارد که بیشتر در دوره ساسانیان رواج داشته است و علیرغم گذشت قرن ها و تحولات بسیار هنوز ویژگی های عمده زبان پارسی باستان را حفظ نموده است.

    لباس و پوشاک مردم این منطقه نیز اغلب در گذشته شامل پوشش اصیل  و خاص بختیاری بود. پوشاک مردان شامل: چوقا و دبیت و گیوه ملکی، پیراهن لری و قبای معروف به سرداری و کلاه سیاه نمدی (کلاه خسروی) و پوشاک زنان شامل: لچک و مینا و شلوار قری و پیراهن خاص و زیبای زنان بختیاری بوده است. اگرچه تحولات اجتماعی قرن اخیر نوع پوشش را تغییر داد اما هم اکنون نیز استفاده از لباس های اصیل بختیاری خصوصا در جشن ها و عروسی ها بسیار رواج یافته است. و مردم منطقه دشتک اغلب پایبند آداب و رسوم و فرهنگ غنی بختیاری هستند

 ۱۸ـ  تغییرات جمعیتی:

   موقعیت ویژه جغرافیایی و تاریخی دشتک در طول قرن های متمادی، باعث گردید که همواره مرکز ثقل جمعیتی منطقه و نیز مهاجر پذیر باشد. در سال های نه چندان دور جمعیت عظیمی از عشایر بر تمرکز جمعیتی در این منطقه می افزود.. در حال حاضر نیز  با وجود این که به دلایل مختلف و مهاجرت جمعیت دیگر مناطق کاهش یافته است اما جمعیت دشتک همواره رو به افزایش بوده است.

پیشینه تحقیق در خصوص ویژگی های جمعیتی و جغرافیایی :

   اگرچه قانون سرشماری جمعیت در ایران، سال ۱۳۱۸در مجلس شورای ملی به تصویب رسید اما سرشماری جمعیت در ایران تا چند دهه بعد در روستاها به طور کامل اجرا نگردید. و آمار دقیقی از میزان جمعیت نقاط مختلف بویژه روستاها ارائه نشد. سابقه اولین سرشماری جمعیت در ایران به سال ۱۳۳۵ بر می گردد. بر اساس سرشماری سال ۱۳۴۵جمعیت دشتک بالغ بر ۱۵۰۰ نفر گزارش شده است.(مرکزآمار) در منابع مختلف نیز به جمعیت برخی روستاها و مناطق مختلف کشور اشاره شد:

   در لغت نامه بزرگ دهخدا (۱۲۵۸ـ۱۳۳۴) که بعد از جنگ جهانی اول  تالیف گردید، در خصوص دشتک چنین آمده است:

    «دشتک، دهی از دهستان پشتکوه، بخش اردل، شهرستان شهرکرد. سکنه آن ۱۲۲تن[خانوار]. آب آن از چشمه، محصول آنجا، غلات، نخود، انگور،سیب، زردآلو، بادام. (ازفرهنگ جغرافیایی ایران ج ۱۰).۱   و در مورد سرپیر این گونه آمده است:  «سرپیر دهی از دهستان پشتکوه، بخش اردل، شهرستان شهرکرد، دارای ۳۷۷ تن سکنه. آب آن از چشمه. محصول آن غلات، انگور، سیب، زردآلو. (ازفرهنگ جغرافیایی ایران ج ۱۰).» ۲

  در کتاب فرهنگ آبادی های کشور نیز به شرح زیر به دشتک (در دهه ۱۳۶۰) پرداخته است:

       «دشتک، ۱۳۵۳، ده از دهستان پشتکوه، بخش اردل، شهرستان بروجن، استان چهارمحال و بختیاری. طجَ  ۱۷    , ۵۰ ، عج ۱۰َ   ,  ۳۲  [طول و عرض جغرافیایی] ارتفاع ،  ۱۹۴۰ متر،  میان کوهی، معتدل خشک در ۲۹ ک.م. شمال باختر اردل. کوه سالدارون در ۱ ک.م شمال خاور و کوه احمد لیوه، در ۱ ک.م شمال باختر آبادی واقع است. ج[جمعیت] ۹۴۰ خانوار، زبان فارسی، دین اسلام، شیعه، کار و پیشه: کشاورزی، دامداری، کارگری، پیشه وری و فرشبافی(۲۵ دستگاه) با نقش ترنج. کشت: آبی و دیمی، آب کشاورزی و آشامیدنی از چشمه و لوله کشی. فراورده ها: گندم ، جو، شبدر، یونجه، سیب، زردآلو و گردو. رستنی ها: گیاهان گل بنفشه، کتیرا که کاربرد دارویی و صنعتی دارند. پوشش گیاهی برای چرای دام. جانوران: شغال، گرگ،، روباه، خرگوش، قوچ، میش و بز کوهی، گراز، خرس، پلنگ. دارای ژاندارمری، تلفن، شرکت تعاونی روستایی، مجتمع خدمات بهزیستی روستایی، مدرسه راهنمایی تحصیلی، دبستان، حمام، درمانگاه، فروشگاه مواد نفتی، ۳۰ باب مغازه، ۲ مسجد و زیارتگاهی به نام آسیاب پیر است.»۳

   همچنین کتاب «شناخت سرزمین بختیاری» به قلم کریم نیکزاد امیرحسینی در سال ۱۳۵۴، دشتک را این گونه توصیف کرده است:

     «دشتک به فاصله ۲۵ کیلومتری شمال غربی اردل و ۱ کیلومتری راه عمومی دارای زمین های کوهستانی و هوایش معتدل، در زمستان سرد و برف گیر، سکنه آن ۲۰۰۰ نفر شیعه فارسی و لری، آب از چشمه، شغلشان زراعت غلات، نخود،… محصولشان انگور، سیب، زردآلو، بادام، کارِ دستی زنان قالی و گلیم بافی است و دارای معدن نمک است.»۴  در همان کتاب در مورد سرپیر آمده است:

   «سرپیر از دهستان پشتکوه، واقع است در ۳ کیلومتری راه عمومی اردل، کوهستانی و هوایش معتدل، سکنه آن ۵۰۰ نفر شیعه فارسی، زراعت پیشه، آب از چشمه به مصرف محصول غلات و باغات انگور و زردآلو آنان می رسد. زیارتگاهی است که یکی از زهاد و عباد قدیمی دفن است. و اهالی این حدود عقیده کامل به او دارند و دارای دبستان هم می باشد.»

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ـ علی اکبر دهخدا، لغتنامه، زیر نظر دکتر محمد معین و دکتر جعفر شهیدی، تا آذرماه ۱۳۴۵، چاپ دوم از دوره جدید، جلد ۸، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۷، ص ۱۰۹۰۴ .

۲ـ همان ، ص ، ۱۳۵۷۰

۳ـ سازمان جغرافیایی نیرو های مسلح، فرهنگ آبادی های کشور ، جلد ۷۰، تهران، انتشارات سازمان جغرافیایی، ۱۳۶۹، ص ۱۱۳

۴ـ کریم نیکزاد حسینی،  شناخت سرزمین چهارمحال و بختیاری، اصفهان، چاپخانه نشاط، ۱۳۵۴ .

 جمعیت دشتک:

      با توجه به موارد بررسی شده می توان گفت جمعیت دشتک در سال ۱۳۴۵ بیش از ۱۵۰۰ نفر(مرکز آمار) و تا کمی قبل از انقلاب اسلامی حدود دو هزار نفر بوده است(کتاب شناخت سرزمین بختیاری،۱۳۵۴). بعد از انقلاب اسلامی به بیش از ۳۵۰۰ نفر افزایش یافته است.(فرهنگ آبادی های کشور دهه ۱۳۶۰). بر اساس آمار جمعیتی و سرشماری سال ۱۳۷۵، جمعیت دشتک بالغ بر ۴۲۰۰ نفر بود. در سال ۱۳۸۵ به بیش از ۴۵۰۰ نفر رسیده بود(آمار خانه بهداشت دشتک)، در سال ۱۳۹۰ آمار جمعیت دشتک، سرپیر و نی سیاق، در مجموع ۵۷۵۰ نفر بود(دهیاری دشتک). و در سال ۱۳۹۱ جمعیت ساکن در دشتک حدود ۵۰۰۰ نفر  اعلام گردید. این جمعیت در فصول بهار و تابستان حدود ۳۰ درصد افزایش می یابد.

     ذکر این نکته ضروری است که به دلیل مهاجرت بخشی از مردم و یا مهاجر پذیری، جمعیت دشتک، همواره متغیر و البته رو به افزایش بوده است. از سالیان دور بخش زیادی از مردم دشتک به انگیزه های مختلف از جمله اشتغال، تحصیلات، دستیابی به امکانات بهتر و غیره به سایر نقاط کشور مهاجرت کرده اند. که تعداد آنها بیش از دو هزار نفر تخمین زده می شود.. اکثر آنها با زادگاه خود در ارتباط هستند و رفت و آمد دارند و عمدتا در شهرهای اصفهان و شهرکرد سکونت دارند و برخی نیز در شهرهای تهران، اهواز، شیراز، قم، فولاد شهر، گچساران، مسجد سلیمان، ایذه و… ساکن هستند و تعدادی نیز به کشورهای خارجی نظیر: کانادا، سوئد، اتریش، دانمارک، کویت، و.. مهاجرت کردند.  بر این اساس اگر آمار جمعیت مرتبط را محسوب کنیم، جمعیت دشتک در حال حاضر بالغ بر ۷۰۰۰ نفر می شود. و جمعیت کل منطقه دشتک(با احتساب روستاهای اطراف) افزون بر ۱۵ هزار نفر است..

جدول شماره(۱)آمار رسمی جمعیت روستاهای منطقه دشتک براساس سرشماری سال ۱۳۸۵

نام روستا
جمعیت
نام روستا
جمعیت
دشتک
۴۱۴۲ نفر
صمصامی
۳۵۳ نفر
سرپیر
۱۳۷
سیف آباد
۱۱۵
نی سیاق
۲۱۳
صفا آباد
۲۵۴
کوران آباد
۳۶۳
دزک علیا
۲۷۰
یوسف آباد
۸۳
دزک سفلی
۲۵۱
افسر آباد
۵۰۳
بهمن آباد
۱۹۶
دهنونده
۴۶۲
فخر آباد
۲۸۶
آلیکوه
۲۳۸۲
سیاوش آباد
۱۶۹
زرمیتان
۴۵۵
چندار گردو
۱۶۸
قلعه درویش
۵۹۵
شاه منصوری
۹۹
قلعه رشید
۶۳۸
دره بید
۱۰۲
حسین آباد
۱۷۵
باغ الکی
۹۹
شکرآباد
۲۴۱
مالک آباد
۶۵
دره شور
۳۳
دزک سرچشمه
۷۵
رستم آباد
۱۰۹۱
دم تنگ
۹۲
کریم آباد
۳۵۳
حاجی آباد
۷۴
*
*
گل سرخ
۵۳
*
*
رزگه
۶۴
*
*
کوفی
۶۲
جمع
۱۱۸۶۶
جمع۱
۲۷۵۳

۱ـ جمعیت چندروستای دیگر این منطقه که در این جدول نیامده است، کمتر از ۵۰ نفر بوده است.

جدول شماره(۲)آمار رسمی جمعیت روستاهای منطقه دشتک (فرمانداری اردل، ۱۳۹۰)

نام
جمعیت
نام
جمعیت
دشتک
۴۳۴۸
صمصامی
 
سرپیر
۱۰۵
سیف آباد
 
نی سیاق
۲۸۳
صفا آباد
 
کوران آباد
۴۳۹
دزک علیا
 
یوسف آباد
۵۶
دزک سفلی
 
افسر آباد
۶۳۰
بهمن آباد
 
دهنونده
۴۱۰
فخر آباد
 
آلیکوه
۲۷۱۴
سیاوش آباد
 
زرمیتان
۳۸۸
چندار گردو
 
قلعه درویش
۴۸۳
شاه منصوری
 
قلعه رشید
۶۵۲
دره بید
 
حسین آباد
۱۱۸
باغ الکی
 
شکرآباد
۲۷۶
مالک آباد
 
دره شور
۱۷
دزک سرچشمه
 
رستم آباد
۱۰۶۶
دم تنگ
 
کریم آباد
۳۳۶
حاجی آباد
 
*
*
گل سرخ
 
*
*
رزگه
 
*
*
کوفی
 
جمع
 
جمع
 

—————————————————————————————————————

نوشته شده توسط مدير سايت در شنبه, ۳۱ فروردین ۱۳۹۲ ساعت ۳:۳۲ ب.ظ

۱ نظر

نظر -49 - 0 از 1اولین« قبل بعد  » آخرین 
  1. +2

    آقا این جه وضعیه الکی مینویسی مردم دشتک هفت لنکن ما جهار لنکیم

    [پاسخ]

    مدير سايت پاسخ در تاريخ دی ۲۵ام, ۱۳۹۱ ۴:۵۴ ب.ظ:

    Comment ranked below threshold. It may be inappropriate or offensive. Click here to view it

    [پاسخ]

نظر -49 - 0 از 1اولین« قبل بعد  » آخرین 

دیدگاه

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.